خولی یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپا و له‌ دایكبوونێكی سه‌یر

هه‌وراز كاوه‌
سه‌ره‌تا گه‌ر به‌ كورتی چاوێك به‌ مێژووی خولی یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپادا بخشێنین ده‌بینین ئه‌م پاڵه‌وانێتیه‌ جوانه‌ بۆ یه‌كه‌مجار له‌ وڵاتی فه‌ره‌نسا له‌ دایكبوو. داهێنانی ئه‌م پاڵه‌وانێتیه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كه‌سایه‌تی وه‌رزشی فه‌ره‌نسی (گابرێل هانۆ) كاتێك دڵته‌نگی خۆی ده‌ربڕی له‌مه‌ڕ ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌سه‌ر یاریی نێوان هه‌ردوو یانه‌ی ئینگلیزی ولفه‌رهامبتۆن و هۆنفێدی مه‌جه‌ری بڵاوده‌كرایه‌وه‌، كه‌ یانه‌ی ولفه‌رهامبتۆن له‌ مانگی كانوونی یه‌كه‌می ساڵی(1954)دا یارییه‌كی دۆستانه‌ی له‌ یانه‌ی هۆنفێد مه‌جه‌ری برده‌وه‌ (3به‌2) له‌دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی یانه‌ ئینگلیزییه‌كه‌ بۆ وڵاته‌كه‌یان ڕۆژنامه‌ ئینگلزییه‌كان هه‌ندێكیان نوسیبوویان به‌خێربَیته‌وه‌ یانه‌ی ولفه‌رهامبتۆن پاڵه‌وانی جیهان. هه‌ر له‌هه‌مانكاتدا هه‌ندێكی تر له‌ڕۆژنامه‌ ئینگلیزییه‌كان نووسیبویان كه‌مه‌یه‌ پاڵه‌وانی جیهان؟
كام كاسه‌ ئاڵتونه‌یه‌ ئینگلیزییه‌كان به‌ده‌ستیان هێناوه‌، كه‌ ڕۆژنامه‌كان باسی ده‌كه‌ن؟ ئه‌و بردنه‌وه‌یه‌ شایه‌نی ئه‌و هه‌موو پیاهه‌ڵدانه‌ نییه‌، به‌ڵام راِستی بابه‌ته‌كه‌ ناوبانگی وڵاتی مه‌جه‌ربوو له‌وكاته‌دا، كه‌ ده‌ستكه‌وتیی زۆری به‌ده‌ست هێنابوو له‌ تۆپی پێدا، له‌ هه‌مانكاته‌دا یانه‌ی هۆنفێدی مه‌جه‌ری باشترین یاریزانه‌كانی جیهان یارییان بۆ ده‌كرد وه‌ك یاریزانان ( بۆشكاش و كۆچیش) چوار یاریزانی تریان له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ی مه‌جه‌ر بوون كه‌ توانیان دوو جار هه‌ڵبژارده‌ی ئینگلته‌را ته‌خت بكه‌ن و (13) گۆڵ له‌ له‌ تۆری ئه‌و تیمه‌ تۆمار بكه‌ن. ئه‌م بردنه‌وه‌ له‌ ناكاوه‌ی یانه‌ ئینگلیزیییه‌كه‌ كێشه‌ی له‌نێوان بۆچوونی ئینگلیزه‌كان و ئه‌وروپیه‌كاندا دروستكرد، تا وایلێهات ڕۆژنامه‌ ئینگلیزییه‌كان نوسیبویان ئایا ڕاسته‌ یانه‌ی ولفه‌رهامبتۆن پاڵه‌وانی جیهانه‌؟
به‌ڵام وه‌ڵامی فه‌ره‌نسییه‌كان جیاوازبوو له‌نێو ڕۆژنامه‌كان، یان به‌دور بینیوه‌ بۆ بابه‌ته‌كه‌ (گابرێل هانۆ) له‌ رۆژنامه‌ی (لیكیپی) وه‌رزشی فه‌ره‌نسی نوسیبووی:
” ده‌بێت چاوه‌ڕوانی یانه‌ی ولفه‌رهامبتۆن بكه‌ین له‌دوای سه‌ردانیان بۆ (موسكۆ و بۆدابست) پێش ئه‌وه‌ی ئه‌و ڕاگه‌یاندنه‌ گه‌وه‌رییه‌یان بۆ بكرێت”.
رۆژی دواتر ڕۆژنامه‌یه‌كی تری فه‌ره‌نسی بابه‌تێكی تری نوسیبوو به‌ناوی (هانۆ) بانگه‌شه‌ی كرد بۆ پێشبڕكێیه‌كی گه‌وره‌ی ئه‌وروپی بۆ ئه‌و یانانه‌ی یه‌كه‌می خولی وڵاته‌كانیان ده‌بن بۆ دیاریكردنی باشترین یانه‌ی ئه‌وروپا و جیهان. هه‌رچه‌نده‌ له‌ڕاستیدا ئه‌مه‌ یه‌كه‌م ململانێی نێوان تیپ و یانه‌كان نه‌بوو، به‌ڵكو پێشتر پێشبڕكێی تریان بینیبو به‌ ناوی (جامی میترۆبا و جامی لاتین)، به‌ڵام ئه‌وه‌ی نوێ‌ بوو له‌ بانگه‌شه‌كه‌ی (هانۆ) ئه‌وه‌بوو كه‌ یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا خۆی سه‌رپه‌رشتی پاڵه‌وانێتییه‌ تازه‌كه‌ بكات. دوای شه‌ش مانگ له‌ پێش نیازه‌كه‌ی ( گابرێل هانۆ) خه‌ونه‌كه‌ بووه‌ به‌ڕاستی و له‌وكاته‌دا یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا و یه‌كێتی تۆپی پێی جیهانی فیفا ڕه‌زامه‌ندیان پێشاندا بۆ سه‌رپه‌رشتی كردنی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌و له‌ به‌رامبه‌ردا ده‌ركه‌وت یاریی نێوان هه‌ردوو یانه‌ ولفه‌رهامبتۆن و هۆنفێد مێژووێكی نوێ‌ یان له‌ مێژووی یاریی تۆپی پێی كیشوه‌ری ئه‌وروپا به‌رپاكرد، كه‌ له‌و له‌به‌رواره‌ به‌دواوه‌ له‌ ساڵی (1955_ 1956) خولی ناوازه‌ی یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپا ده‌ستیپێكردو سه‌رجه‌م یانه‌كانی ئه‌وروپا به‌گه‌وره‌و بچوكه‌وه‌ له‌ هه‌وڵی به‌ده‌ستخستنی جامه‌كه‌دان و سه‌ره‌تا ركابه‌ری دوو تیمی خۆماڵی بووه‌ هۆكاری ئه‌م خوله‌ گه‌وره‌ جیهانییه‌ و ئه‌واته‌ به‌ شێوه‌یه‌كی راسته‌قینه‌ پاڵه‌وان ده‌رده‌كه‌وێت.

بابه‌تی هاوشێوه‌

Back to top button
Close